Koniec dodatków do SNAP a krzywdzenie dzieci: wyniki badania z USA

Z amerykańskiego badania wynika, że w hrabstwach, w których zakończono pandemiczne dodatki do programu pomocy żywnościowej SNAP, wzrosła liczba potwierdzonych przypadków krzywdzenia dzieci. Autorzy uważają, że cięcia w takiej pomocy mogą wpływać nie tylko na zawartość lodówki, ale też na bezpieczeństwo i sytuację całych rodzin.

Co dokładnie sprawdzono

SNAP to amerykański program wsparcia żywnościowego dla osób o niskich dochodach. W czasie pandemii COVID-19 Departament Rolnictwa USA (USDA) zezwolił stanom, by od początku 2020 roku wypłacały gospodarstwom domowym dodatkowe świadczenia, tzw. Emergency Allotments. Stany wygaszały je w różnym czasie, między 2021 a 2023 rokiem.

Naukowcy przeanalizowali dane z 1153 hrabstw z okresu od stycznia 2021 do lutego 2022 roku. Pochodziły one z krajowego systemu NCANDS, który gromadzi informacje o dochodzeniach w sprawach krzywdzenia dzieci i o działaniach pomocowych. W tym czasie dodatki zakończyło dziesięć stanów: Arkansas, Floryda, Idaho, Missisipi, Missouri, Montana, Nebraska, Dakota Północna, Dakota Południowa i Tennessee. Pozostałe stany wypłacały je nadal, więc można było porównać obie grupy. Badanie zakończyło się przed drugą falą likwidacji dodatków, która objęła kilka kolejnych stanów między marcem a sierpniem 2022 roku.

Co wykazały wyniki

• Po zakończeniu dodatków wzrosła liczba potwierdzonych przypadków krzywdzenia dzieci ogółem.
• Najwyraźniej widać to było w przypadku zaniedbania i przemocy fizycznej.
• Wzrost nie pojawiał się od razu, tylko narastał stopniowo.
• Liczba samych zgłoszeń nie zwiększyła się istotnie, więc skok nie wynikał po prostu z tego, że więcej osób zaczęło alarmować służby.

Kierująca badaniem Liwei Zhang z University of Georgia ujęła to tak: „Wzrost potwierdzonych przypadków krzywdzenia dzieci pojawiał się stopniowo po zakończeniu świadczeń”. Według autorów może to oznaczać, że skutki utraty pomocy kumulują się, gdy rodziny długo żyją pod presją finansową. Trudności materialne, w tym niepewność żywnościowa, są od dawna uznawane za czynnik ryzyka zaniedbania, bo zwiększają stres rodziców i utrudniają im opiekę nad dziećmi.

Co z tego wynika dla czytelnika w Polsce

W Polsce nie ma programu SNAP, a wyniki dotyczą amerykańskiego systemu, więc nie da się ich mechanicznie przenieść na nasze warunki. Trzeba też pamiętać, że to badanie obserwacyjne. Pokazuje związek między zakończeniem dodatków a wzrostem przypadków krzywdzenia dzieci, ale samo w sobie nie dowodzi, że to jedyna przyczyna.

Wniosek ogólny jest jednak aktualny także u nas. Wsparcie materialne dla rodzin, takie jak świadczenia rodzinne, dożywianie dzieci w szkołach czy pomoc żywnościowa współfinansowana ze środków unijnych, bywa oceniane głównie przez pryzmat budżetu i walki z ubóstwem. Badanie sugeruje, że jego wycofywanie może mieć również skutki w obszarze ochrony dzieci. To argument do dyskusji o tym, jak projektować i zmieniać programy pomocowe, ale nie gotowa recepta dla polskiego systemu.

Dlaczego temat jest ważny

Autorzy zwracają uwagę, że badania zwykle opisują wprowadzanie programów społecznych, a znacznie rzadziej ich wygaszanie. Tymczasem w USA w ciągu ostatniego roku miliony osób straciły dostęp do SNAP, a kolejne zmiany i zaostrzenie kryteriów mają jeszcze ograniczyć liczbę uczestników.

Zdaniem Zhang profilaktykę krzywdzenia dzieci zbyt często rozpatruje się wyłącznie w kontekście systemu opieki nad dzieckiem. Nowe wyniki dołączają do rosnącej liczby dowodów, że szersza polityka gospodarcza i społeczna, w tym pomoc żywnościowa, może chronić dzieci i wspierać rodziny. Badanie opublikowano w czasopiśmie „American Journal of Preventive Medicine”.

Źródło: Phys.org – „End of COVID-era SNAP emergency food assistance linked to increased child maltreatment rates”