Starship przed próbą pełnego odzysku rakiety. Co jeszcze w kosmosie
SpaceX planuje na piątek 13 listopada start 15. lotu testowego Starshipa, a w sobotę próbę lądowania jego górnego stopnia. Jeśli obie próby się powiodą, będzie to pierwszy w historii pełny odzysk orbitalnej rakiety zaprojektowanej tak, by ponownie wykorzystać wszystkie jej elementy.
Starship: łapanie boostera i statku
Start jest uzależniony od zgody regulatora. Okno startowe trwa 75 minut i otworzy się o 16:45 czasu środkowoamerykańskiego (22:45 UTC), czyli o 23:45 w Polsce. Będzie to pierwszy lot, w którym zarówno człon Super Heavy, jak i statek Starship mają wrócić na miejsce startu i zostać złapane.
Misja ma potrwać ponad 22 godziny. Statek okrąży Ziemię około 14 razy na wysokości mniej więcej 275 km. Jego podstawowe zadanie to wyniesienie 26 satelitów Starlink V3. Najważniejsze będą jednak lądowania: najpierw boostera, a w sobotę, już bardziej widowiskowo, górnego stopnia.
SpaceX jako firma „infrastrukturalna”
Zmienia się też sposób, w jaki SpaceX mówi o sobie. Kiko Dontchev, wiceprezes firmy ds. startów, powiedział na konferencji na Florydzie: „fundamentalnie jesteśmy firmą infrastrukturalną”. Firma pracuje nad infrastrukturą na Ziemi i na niskiej orbicie, wkrótce także na Księżycu, a docelowo na Marsie. Ostatnio mocno stawia też na dane i sztuczną inteligencję. Dontchev zapewnił jednak, że kolonizacja Marsa nadal należy do jej głównych celów.
Electron: setna misja
Jubileusz zbliża się również w mniejszej klasie rakiet. Rocket Lab chce 14 listopada o 5:30 UTC wystrzelić Electrona z półwyspu Mahia w Nowej Zelandii. Będzie to setna misja tej rakiety, która po raz pierwszy poleciała w 2017 roku. Ładunkiem jest satelita firmy iQPS, część konstelacji z radarem z syntetyczną aperturą (SAR). Rakieta dostała na tę okazję złoto-czarne malowanie, a misja nosi nazwę „The Mountain God Rises”.
Rynek startów: pożyczki Pentagonu i wyższe ceny
W USA narasta obawa o niedobór mocy startowych, bo SpaceX ma wygaszać program Falcon, w tym loty współdzielone Transporter. Pentagon traktuje to jako potencjalne ryzyko dla bezpieczeństwa narodowego. Jego Biuro Kapitału Strategicznego zadeklarowało w ciągu dwóch tygodni dwie pożyczki po 150 mln dolarów:
- Stoke Space (26 października) – na budowę drugiego stanowiska startowego na Cape Canaveral,
- Rocket Lab (wtorek) – na zwiększenie tempa lotów częściowo wielorazowej rakiety Neutron.
Rocket Lab podniósł już cenę dedykowanego startu Neutrona z 55 do 70 mln dolarów. Firma twierdzi, że nie zniechęciło to klientów, a najbliższe wolne terminy przypadają dopiero na lata 30. Rośnie też liczba umów. Firefly Aerospace podpisało kontrakt z japońską firmą Synspective na do 10 lotów rakiety Alpha do 2030 roku, a Stoke Space zawarło porozumienie z Planet Labs, choć bez ujawniania liczby startów i ceny.
Co to znaczy dla Europy i Polski
Bezpośrednio Polski te decyzje nie dotyczą, ale pokazują kierunek, w którym zmierza rynek. Mniejsze satelity, także europejskie, często korzystają z lotów współdzielonych, więc zmiany w ofercie największego gracza i wzrost cen mogą w dłuższej perspektywie wpływać na dostępność i koszt wynoszenia ładunków.
Europa ma własne dylematy. Włoskie Avio przedstawiło plan inwestycji, które pozwoliłyby zwiększyć liczbę lotów Vegi C do sześciu, a docelowo dziewięciu rocznie. Branżowe komentarze pytają jednak, czy to dobre wykorzystanie środków, skoro jeden start Ariane 64 pochłania tyle bocznych bloków na paliwo stałe, ile przy bazowym tempie czterech lotów rocznie potrzebuje Vega C przez cały rok. Polska jest członkiem Europejskiej Agencji Kosmicznej, więc losy europejskich rakiet pośrednio nas dotyczą.
Źródło: Ars Technica – „Rocket Report: Starship set for historic test flight; a century of Electron”
